علائم و نشانه های کمبود آهن

علائم و نشانه های کمبود آهن

کمبود آهن، در اثر نرسیدن مواد معدنی و آهن به بدن اتفاق می افتد و باعث کاهش تعداد گلبول های قرمز خون می شود. زیرا، وجود آهن برای تولید هموگلوبین (پروتئینی در گلبول های قرمز خون که وظیفه انتقال اکسیژن به بخش های مختلف بدن را بر عهده دارد) ضروری می باشد. در صورتی که میزان هموگلوبین خون از حد طبیعی کمتر شود، بافت ها و عضلات بدن اکسیژن کافی دریافت نمی کننند و کارایی خود را از دست می دهند. چنین شرایطی آنمی یا کم خونی نامیده می شود.

گرچه انواع گوناگونی آنمی وجود دارد، اما کم خونی ناشی از فقر آهن، یکی از شایع ترین کم خونی ها در دنیاست. عدم مصرف کافی آهن به دلیل داشتن رژیم غذایی ناسالم و محدود، بیماری های التهاب روده، افزایش نیاز به آهن در دوران بارداری و یا از دست دادن خون، از جمله علل کم خونی می باشد.

کم خونی می تواند منجر به بروز علائم و تغییراتی در بدن شما شود، و سلامت و توان شما را تحت تاثیر قرار بدهد. این علائم بر اساس شدت کم خونی، سن و یا سلامت جسمانی افراد، متفاوت خواهد بود. در برخی افراد، ممکن است هیچ علامت و نشانه ای در فرد ظاهر نشود.

نشانه های کمبود آهن

ده علامت شایع کم خونی عبارت است از:

  1. خستگی غیر طبیعی

احساس خستگی یکی از شایع ترین نشانه های کم خونی است، که در بیش از نیمی از افراد کم خون دیده می شود، که آن هم به دلیل تولید ناکافی هموگلوبین خون و کاهش اکسیژن رسانی به بافت ها، و در نهایت کاهش میزان انرژی می باشد. قلب، یکی از اعضایی است که تحت تاثیر کمبود اکسیژن رسانی قرار می گیرد و باعث بروز خستگی بیشتر می شود.

از آن جایی که خستگی با وجود داشتن مشغله کاری زیاد طبیعی است، تشخیص کم خونی با بررسی این مورد در افراد، کمی دشوار خواهد بود. در کم خونی، علاوه بر خستگی، احساس ضعف، تغییرات خلق و خوی، عدم تمرکز و بازده پایین کاری نیز وجود دارد.

  1. رنگ پریدگی

پوست رنگ پریده، یکی دیگر از نشانه های کم خونی است. رنگ قرمز خون به دلیل وجود هموگلوبین است، هر چه میزان هموگلوبین کم شود، خون نیز رقیق تر (کم رنگ) خواهد شد. به همین دلیل، در کم خونی، افراد دچار رنگ پریدگی می شوند.

این رنگ پریدگی می تواند در هر قسمتی از بدن، یا تنها در یک نقطه دیده می شود، مانند، صورت، لثه ها، داخل لب ها، پلک پایینی و یا حتی ناخن ها.

  1. تنگی نفس و یا مشکل تنفس

کاهش سطح هموگلوبین خون و اکسیژن رسانی، باعث می شود که شما به هنگام انجام برخی از حرکات مانند راه رفتن، بالا رفتن از پله و یا حتی کار کردن نفس کم بیاورید. به همین خاطر، تنگی نفس یکی دیگر از علائم کم خونی می باشد.

  1. سر درد و سرگیجه

کم خونی باعث سردرد می شود. سردرد و سرگیجه، از علائمی هستند که کمتر در افراد دیده می شود. اما با این وجود، کاهش اکسیژن رسانی به مغز باعث التهاب این عضو از بدن و در نهایت سردرد می شود. بسیاری از افراد دچار سردرد می شوند، اما سردردهای مکرر و سرگیجه می تواند نشانه ای از کم خونی باشد.

  1. تپش قلب

ضربان قلب محسوس که اصطلاحا تپش قلب نام دارد، یکی از نشانه های کم خونی است. با کاهش میزان اکسیژن رسانی به قلب، ریتم ضربان قلب برهم می خورد و تعداد ضربان بالا می رود. در کم خونی های شدید، احتمال بزرگ شدن قلب  افزایش می یابد.

تپش قلب از جمله علائمی است که به ندرت در مراحل اولیه کم خونی دیده می شود، افرادی که برای مدت زمان طولانی تری کم خونی دارند، اغلب دچار تپش قلب می شوند.

  1. پوست و موی خشک و آسیب دیده

نرسیدن اکشیژن به پوست و مو، باعث خشکی و آسیب پذیری این قسمت های بدن می شود. در کم خونی های شدید، افراد دچار ریزش مو می شوند. ریزش مو به هنگام شستن و یا برس زدن، کاملا طبیعی است، اما ریزش مو بیش از مقدار طبیعی، می تواند به دلیل کم خونی باشد.

  1. التهاب زبان و دهان

گاهی اوقات تنها بررسی داخل و اطراف دهان، از نظر التهاب و یا رنگ پریدگی، می تواند وجود کم خونی را مشخص کند. کاهش هموگلوبین  و میوگلوبین (پروتئین حاوی آهن) باعث التهاب، درد و یا حتی شکاف گوشه دهان و زخم های دهانی می شوند.

  1. پای بی قرار

حرکات مکرر پا در حال استراحت و یا حتی شما احساس درد، فشار، خارش و حساسیت در انگشتان و پاهای خود خواهید داشت. این حالت شب ها و موقع خواب بیشتر می شود. علت پای بی قرار هنوز کامل مشخص نشده است. با این حال، بیش از 25 درصد افرادی که کم خونی دارند، چنین حالتی را تجربه می کنند.

  1. شکنندگی و قاشقی شدن ناخن ها

شکنندگی ناخن ها، نازک شدن، ترک خوردن و قاشقی شکل شدن آن ها، که اصطلاحا کویلونیشیا نام دارد، یکی از نشانه هایی است که به ندرت در افراد کم خون دیده می شود. در کم خونی های شدید، لبه ناخن ها ظاهری گرد، مانند قاشق پیدا می کنند.

  • سایر علائم
  • تمایلات عجیب. اشتیاق به خوردن مواد خوراکی و یا غیر خوراکی، مانند یخ، کاغذ، خاک، و یا گچ. این مورد می تواند در دوران بارداری نیز اتفاق بیفتد.
  • اضطراب. کاهش میزان اکسیژن بدن می تواند منجر به بروز استرس و اضطراب شود. اما این حالت اغلب بعد از درمان کم خونی برطرف می شود.
  • سرد شدن انگشتان. از آن جایی که در کم خونی، اکسیژن کمتری به دست ها و پاها می رسد، اغلب این قسمت ها سرد خواهند بود.

برای تشخیص کم خونی، انجام آزمایش خون مورد نیاز است. در صورت تائید کم خونی از سوی پزشک یا متخصص تغذیه ،  درمان این اختلال با مصرف بیشتر آهن و مکمل ها و قرار دادن این ماده معدنی در رژیم غذایی آغاز می شود. هدف ازدرمان، رساندن میزان هموگلوبین به حد طبیعی می باشد.

مصرف غذاهای سرشار از آهن، به تامین آهن مورد نیاز بدن کمک می کند، از جمله مصرف:

  • گوشت قرمز
  • سبزیجات سبز مانند اسفناج و کلم
  • میوه های خشک
  • غذاهای دریایی

مصرف ویتامین C، جذب آهن را افزایش می دهد. مصرف چای، کافئین و یا مواد غذایی حاوی کلسیم که جذب آهن را مختل می کنند، را محدود کنید.

مصرف مکمل های آهن به همراه آب پرتقال را فراموش نکنید.

نتیجه گیری

کم خونی ناشی از فقر آهن، یکی از شایع ترین کم خونی هاست. میزان بروز علائم، به شدت کم خونی بستگی دارد. خستگی، رنگ پریدگی، خشکی پوست و مو، تنگی نفس، سردرد و سرگیجه،  پای بی قراراز نشانه های کم خونی می باشد.

خوش بختانه، علائم کم خونی با مصرف غذاهای سرشار از آهن و مکمل ها قابل درمان می باشد.

Source: https://www.healthline.com/nutrition/iron-deficiency-signs-symptoms#section12

 

درباره نویسنده

drsamadpour
خدمات دکتر صمدپور: ارائه برنامه غذایی تخصصی ویزه دوران بارداری و شیردهی، کودکان چاق یا کم وزن، سالمندان و ورزشکاران ارائه برنامه غذایی تخصصی ویژه بیماران دیابتی، قلبی، کلیوی، گوارشی و کبد چرب رفع چاقی موضعی و کاهش سایز در تمام نقاط بدن با جدیدترین دستگاه لاغری

پاسخ