چاقی شکم

چاقی شکم و افزایش دور کمر می تواند با اختلالات متابولیک و بیماری های قلبی و عروقی و دیابت نوع 2 مرتبط باشد. از طرفی این چاقی در زنان خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش می دهد و ممکن است از عوامل نیاز به جراحی کیسه صفرا باشد.

با افزایش سن نسبت چربی بدن به وزن در افراد افزایش می یابد و این در میان زنان بیشتر از مردان شایع است. چربی شکمی یا احشایی می تواند سلامتی ما را به خطر بیندازد و خیلی بیشتر از چربی زیرجلدی می تواند نگران کننده باشد، زیرا این چربی ها در عمق حفره شکم قرار می گیرند.

علت چاقی شکم

با افزایش سن میزان متابولیسم بدن کاهش پیدامی کند و نیاز به کالری نسبت به قبل کمتر می شود. بخصوص در خانم ها بعد از سن یائسگی بعلت کاهش هورمون های استروژن وپروژسترون تجمع چربی در ناحیه شکم افزایش پیدامی کند.

تجمع چربی در بعضی نواحی بدن به مراتب خطرناک تراست. مثلا چربی زیر جلدی شاید از نظر ظاهری زیبا نباشد ولی به مراتب خطربیماری زایی کمتری نسبت به چربی احشایی که در شکم جمع می شود دارد. حتی افرادی که اضافه وزن ندارند ولی شکم بزرگ دارند هم درخطرابتلا به بیماریهای قلبی عروقی و مقاومت به انسولین هستند.

مقاومت به انسولین به این معنی است که سلول‌های عضلانی و کبدی بدن شما به اندازه کافی به سطوح طبیعی انسولین (هورمون پانکراس که گلوکز را به سلول‌های بدن حمل می‌کند) پاسخ نمی‌دهند.  با افزایش سطح گلوکز در خون خطر ابتلا به دیابت افزایش می یابد.

اندازه گیری چاقی شکم

چاقی شکم را میتوان با یک متر اندازه گرفت. اگر دورشکم شما بیش هر 102 سانتی متر در آقایان و 88 سانتی متر در خانمها باشد شما در خطر بیماریهای ناشی از چاقی شکم هستید.  البته درنژادهای مختلف این اعداد کمی فرق می کند.

اگرمی خواهید خطر بیماری کمتر شود اندازه شکم باید از این مقادیر کمتر باشد.

ارتباط چاقی شکم و سلامتی شما

چربی اضافی بدن عواقب جدی برای سلامتی دارد و با سطوح بالای کلسترول بد LDL  و تری گلیسیرید و سطوح پایین کلسترول خوب یا HDL مرتبط است.

 پاسخ بدن به انسولین را مختل می کند و سطح قند خون و انسولین را افزایش می دهد. چربی اضافی بدن در علل اصلی مرگ ناشی از حملات قلبی، سکته مغزی، فشار خون بالا، سرطان، دیابت، آرتروز، کبد چرب و افسردگی نقش دارد.

تحقیقات نشان می دهد که سلول های چربی – به ویژه سلول های چربی شکم – از نظر بیولوژیکی فعال هستند. مناسب است که چربی را به عنوان یک اندام یا غده درون ریز در نظر بگیریم که هورمون ها و سایر موادی را تولید می کند که می توانند بر سلامت ما تأثیر بگذارند.

دانشمندان به این نتیجه رسیده اند که چربی اضافی بدن، به ویژه چربی شکمی، تعادل و عملکرد طبیعی این هورمون ها را مختل می کند. آن ها همچنین دریافته اند که چربی احشایی مواد شیمیایی سیستم ایمنی به نام سیتوکین ها را پمپ می کند. 

به عنوان مثال، فاکتور نکروز تومور و اینترلوکین-6 که می تواند خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی را افزایش دهد. تصور می شود که این فاکتور و سایر مواد بیوشیمیایی اثرات مضری بر حساسیت سلول ها به انسولین، فشار خون و لخته شدن خون دارند.

در مواجهه با این خطرات، جای تعجب نیست که بخواهید بدانید چقدر باید وزن داشته باشید. اما این سوال رایج و مهم در واقع سوال اشتباهی است. برای سلامتی، مسئله وزن شما نیست، بلکه مهم این است که چقدر چربی شکمی دارید.

بشتر بخوانید:

رژیم غذایی بیماران قلبی

رژیم غذایی دوران یائسگی

بدن شما گلابی شکل هست یا سیبی شکل؟

چربی انباشته شده در قسمت پایین بدن (شکل گلابی) زیر جلدی است، در حالی که چربی در ناحیه شکم (شکل سیب) تا حد زیادی احشایی است. جایی که چربی به پایان می رسد تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله وراثت و هورمون ها است.

 از آنجایی که شواهد علیه چربی شکمی افزایش می یابد، محققان و پزشکان در تلاش هستند تا آن را اندازه گیری کنند و با خطرات سلامتی مرتبط کنند. چربی که می توانید نیشگون بگیرید، چربی زیر پوستی است. چربی داخل شکم شما (چربی احشایی) قابل مشاهده و اندازه گیری است، اما نمی توانید آن را نیشگون بگیرید.

درمان چاقی شکم چیست؟

ساده ترین راه حل برای این سوال اینست : ورزش و رژیم غذایی. فعال ماندن از نظر بدنی در طول روز و همچنین برنامه‌ریزی برای ورزش منظم ممکن است حتی مهم‌تر از رژیم غذایی باشد.

 خیلی واضح است که ورزش و رژیم غذایی به کاهش چربی شکم کمک می کند. نقطه شروع برای کنترل وزن و مبارزه با چربی شکمی فعالیت بدنی منظم با شدت متوسط است.

  حداقل 30 تا 60 دقیقه در روز تمرینات قدرتی (ورزش با وزنه) می تواند به کنترل وزن و کاهش چاقی شکم کمک کند. ورزش نقطه ای، مانند انجام دراز و نشست، می تواند عضلات شکم را سفت کند، اما به چربی احشایی نمی رسد.

رژیم غذایی نیز به اندازه ورزش مهم است.  سعی کنید به اندازه وعده هایتان توجه کنید و به جای استفاده از کربوهیدرات های ساده مانند نان سفید، ماکارونی و غلات تصفیه شده بر کربوهیدرات های پیچیده (میوه ها، سبزیجات و غلات کامل) تاکید کنید.

از مصرف نوشیدنی های شیرین اجتناب کنید و چربی های اشباع شده و ترانس را با چربی های غیر اشباع جایگزین کنید.

توصیه هایی برای کوچک کردن شکم

کوچک کردن شکم به نظر کار سختی می آید و اکثریت افراد خود را ناتوان در این مورد می دانند. در حالیکه با رعایت نکات زیرمی توانید دور شکم متناسبی داشته باشید:

1.مصرف قند ، شکر و نوشیدنیهای شیرین را قطع کنید:

فروکتوز موجود دراکثر شیرینی ها و شکرهای تصفیه شده در کبد متابولیزه می شود و وقتی کبد با مقدار زیاد مواجه بشود آنرا تبدیل به چربی می کند.

این چربی باعث چاقی شکم و کبد چرب می شود و این به مراتب در نوشیدنیهای شیرین (آبمیوهای صنعتی شیرین) بیشتر اتفاق میافتد. در مورد میوه های تازه وکامل مشکلی نیست و خوردن انها به مقدار کافی تأکید می گردد.

2.پروتئین بیشتری مصرف کنید:

دریافت پروتئین کافی روش مؤثری در کاهش وزن و کوچک کردن شکم می باشد. سعی کنید  بیست و پنج تا سی درصد کالری روزانه شما ازپروتئین های خوب باشد.

3.کربوهیدارتها رامحدود کنید:

برنج، نان، ماکارونی، سیب زمینی رامحدود کنید. مطالعات متعدد نشان داده است محدود کردن کربوهیدارتها نتیجه بهتری نسبت به محدودکردن چربی ها دارد. البته کربوهیدارتها  به صورت کامل قطع نکنید، بلکه به مقدار محدود از نوع تصفیه نشده و سبوس داراستفاده کنید.

4.فیبر زیاد مصرف کنید به خصوص فیبرهای محلول:

سعی کنید روزانه مقدارکافی فیبر را در برنامه غذاییتان بگنجانید. سبزیجات، میوه ها و همچنین حبوبات منابع خوب فیبر هستند.

5.فعالیت بدنی و ورزش منظم داشته باشید:

در کنار رژیم غذایی ورزشهای هوازی مثل پیاده روی، شنا کردن، دوچرخه سواری در کوچک کردن شکم بسیار مؤثر است.

با تشکر مدیریت سایت دکتر کورش صمدپور متخصص تغذیه و رژیم درمانی